Na początku nauki szybko zauważysz, że niektóre słówka pojawiają się niemal w każdej konwersacji: ser, ter, ir, fazer, poder i querer. Problem w tym, że to czasowniki nieregularne w języku portugalskim i nie zawsze chcą odmieniać się tak, jak podpowiada logika.
Spis treści
Nie oznacza to jednak, że czeka Cię nauka dziesiątek przypadkowych odmian. W wielu czasownikach nieregularnych tylko część odmiany odbiega od schematu, a niektóre zmiany powtarzają się też w innych czasownikach. W tym artykule skupiamy się na ich odmianie w czasie teraźniejszym, czyli Presente do Indicativo.
Czym są czasowniki nieregularne w języku portugalskim?
Czasownik nieregularny nie odmienia się w pełni według wzoru właściwego dla grupy -ar, -er lub -ir. Nieregularność obejmuje cały czasownik, jak w przypadku ir: vou, vais, vai, vamos, vão albo pojawia się tylko w niektórych odmianach.
Czasami pisownia zmienia się po to, aby zachować prawidłową wymowę, jak w formie perco od perder. Odmiany czasownika nieregularnego w języku portugalskim nie da się zawsze przewidzieć na podstawie samego bezokolicznika. Trzeba ją zapamiętać, np. używając metody spaced repetition.
Najważniejsze portugalskie czasowniki nieregularne
Poniżej znajdziesz portugalskie czasowniki nieregularne, które najczęściej pojawiają się w codziennym języku. Formę vós pomijamy tutaj celowo, aby skupić się na odmianie potrzebnej w zwykłych rozmowach:
- ser – być
- estar – być, znajdować się
- ter – mieć
- ir – iść, jechać
- fazer – robić
- poder – móc
- querer – chcieć
- dizer – mówić
- saber – wiedzieć, umieć
- ver – widzieć
- vir – przychodzić, przyjeżdżać
- pôr – kłaść, odkładać
Ser i estar – odmiana czasowników „być” po portugalsku
Zarówno ser, jak i estar tłumaczymy na polski jako „być”, ale nie można używać ich zamiennie. Najprościej mówiąc, ser służy między innymi do przedstawiania się po portugalsku, mówienia o swoim pochodzeniu, zawodzie itd.
Ser – być
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | sou |
| tu | és |
| ele / ela / você | é |
| nós | somos |
| eles / elas / vocês | são |
Przykłady – odmiana nieregularnego czasownika ser w języku portugalskim:
- Sou da Polónia. – Jestem z Polski.
- O Pedro é professor. – Pedro jest nauczycielem.
Estar – być, znajdować się
Estar opisuje między innymi samopoczucie, stan oraz lokalizację.
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | estou |
| tu | estás |
| ele / ela / você | está |
| nós | estamos |
| eles / elas / vocês | estão |
Przykłady – odmiana nieregularnego czasownika estar w języku portugalskim:
- Estou cansada. – Jestem zmęczona.
- A Ana está em casa. – Ana jest w domu.
Ter – jak powiedzieć „mieć” po portugalsku?
Odmiana czasownika ter jest jedną z pierwszych, które warto poznać, bo przydaje się niemal cały czas. Użyjesz go, kiedy mówisz, co masz, ile masz lat albo jak się czujesz:
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | tenho |
| tu | tens |
| ele / ela / você | tem |
| nós | temos |
| eles / elas / vocês | têm |
Przykłady – odmiana nieregularnego czasownika ter w języku portugalskim:
- Tenho dois irmãos. – Mam dwóch braci.
- Eles têm tempo. – Oni mają czas.
🇵🇹 Zacznij portugalski od zera, wygodnie i skutecznie
Portugalski Start to kurs dla początkujących:
✅ krótkie lekcje wideo,
✅ ćwiczenie wymowy krok po kroku,
✅ życiowe słówka i zwroty,
✅ wsparcie doświadczonej lektorki.
Uczysz się wygodnie, według gotowego planu. Zaczniesz mówić, rozumieć i używać portugalskiego w codziennych sytuacjach. Wystarczy 15 minut dziennie.
Ir – iść, jechać i mówić o przyszłości
Formy czasownika ir są całkowicie nieregularne, ale pojawiają się tak często, że warto od początku uczyć się ich w zdaniach:
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | vou |
| tu | vais |
| ele / ela / você | vai |
| nós | vamos |
| eles / elas / vocês | vão |
Przykłady – odmiana nieregularnego czasownika ir w języku portugalskim:
- Vou para casa. – Idę do domu.
- Vais de comboio? – Jedziesz pociągiem?
Konstrukcja ir + bezokolicznik w języku portugalskim służy również do mówienia o planach i bliskiej przyszłości:
- Vou estudar esta noite. – Dziś wieczorem będę się uczyć.
- Vamos viajar em julho. – W lipcu pojedziemy w podróż.
Fazer – odmiana czasownika „robić” po portugalsku
Fazer oznacza „robić”, ale występuje również w wielu podstawowych zwrotach po portugalsku, np. fazer anos (mieć urodziny), fazer compras (robić zakupy) i fazer exercício (ćwiczyć).
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | faço |
| tu | fazes |
| ele / ela / você | faz |
| nós | fazemos |
| eles / elas / vocês | fazem |
Przykłady – odmiana nieregularnego czasownika fazer w języku portugalskim:
- Faço o jantar. – Robię kolację.
- Fazemos exercício duas vezes por semana. – Ćwiczymy dwa razy w tygodniu.
Dizer – odmiana czasownika „mówić, powiedzieć” po portugalsku
Dizer oznacza „mówić” lub „powiedzieć”:
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | digo |
| tu | dizes |
| ele / ela / você | diz |
| nós | dizemos |
| eles / elas / vocês | dizem |
Przykłady – odmiana nieregularnego czasownika dizer w języku portugalskim:
- Digo sempre a verdade. – Zawsze mówię prawdę.
- O que dizes? – Co mówisz?
Poder – odmiana czasownika „móc” po portugalsku
Chcesz zapytać „mogę?”, powiedzieć „nie mogę” albo sprawdzić, czy coś jest możliwe? Przyda Ci się słówko poder.
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | posso |
| tu | podes |
| ele / ela / você | pode |
| nós | podemos |
| eles / elas / vocês | podem |
Przykłady – odmiana nieregularnego czasownika poder w języku portugalskim:
- Posso entrar? – Mogę wejść?
- Não podemos esperar. – Nie możemy czekać.
Querer – odmiana czasownika „chcieć” po portugalsku
Querer pozwala powiedzieć, czego chcesz, a także uprzejmie o coś poprosić:
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | quero |
| tu | queres |
| ele / ela / você | quer |
| nós | queremos |
| eles / elas / vocês | querem |
Przykłady – odmiana nieregularnego czasownika querer w języku portugalskim:
- Quero um café. – Chcę kawę.
- Queremos aprender português. – Chcemy nauczyć się portugalskiego.
Saber – odmiana czasownika „wiedzieć, umieć” po portugalsku
Saber przydaje się wtedy, gdy coś wiesz albo właśnie gdy czegoś nie wiesz. Użyjesz go też, gdy mówisz, że umiesz coś zrobić.
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | sei |
| tu | sabes |
| ele / ela / você | sabe |
| nós | sabemos |
| eles / elas / vocês | sabem |
Przykłady – odmiana nieregularnego czasownika saber w języku portugalskim:
- Sei a resposta. – Znam odpowiedź.
- Sabes nadar? – Umiesz pływać?
Sprawdź, czy portugalski jest trudny.
Ver, vir i pôr – czasowniki nieregularne w języku portugalski
Czasowniki ver i vir wyglądają podobnie, ale znaczą coś zupełnie innego. Ver to „widzieć”, natomiast vir oznacza „przychodzić” lub „przyjeżdżać”. Razem z czasownikiem pôr, czyli „kłaść”, odmieniają się w podobny sposób.
Ver – widzieć
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | vejo |
| tu | vês |
| ele / ela / você | vê |
| nós | vemos |
| eles / elas / vocês | veem |
Przykłady – odmiana nieregularnego czasownika ver w języku portugalskim:
- Vejo o mar da janela. – Widzę morze z okna.
- Vês aquele edifício? – Widzisz tamten budynek?
Vir – przychodzić, przyjeżdżać
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | venho |
| tu | vens |
| ele / ela / você | vem |
| nós | vimos |
| eles / elas / vocês | vêm |
Przykłady – odmiana nieregularnego czasownika vir w języku portugalskim:
- A Marta vem amanhã. – Marta przyjeżdża jutro.
- Os meus amigos vêm de Lisboa. – Moi znajomi przyjeżdżają z Lizbony.
Pôr – kłaść, stawiać
Czasownik pôr oznacza „kłaść”, „stawiać”, „wkładać” lub „zakładać”, zależnie od kontekstu:
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | ponho |
| tu | pões |
| ele / ela / você | põe |
| nós | pomos |
| eles / elas / vocês | põem |
Przykłady – odmiana nieregularnego czasownika pôr w języku portugalskim:
- Ponho o livro na mesa. – Kładę książkę na stole.
- Pões açúcar no café? – Dodajesz cukier do kawy?
Akcent w bezokoliczniku pôr odróżnia czasownik od przyimka por.
Inne często używane czasowniki nieregularne w języku portugalskim
Po opanowaniu podstawowego zestawu warto dodać kilka kolejnych czasowników. Każdy z nich ma charakterystyczną formę eu, którą najlepiej zapamiętać razem z bezokolicznikiem.
Dar – dawać
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | dou |
| tu | dás |
| ele / ela / você | dá |
| nós | damos |
| eles / elas / vocês | dão |
Przykłady – odmiana czasownika dar w języku portugalskim:
- Dou-te o meu número. – Daję Ci mój numer.
- Eles dão muitos presentes no Natal. – Oni dają dużo prezentów na Boże Narodzenie.
Ler – czytać
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | leio |
| tu | lês |
| ele / ela / você | lê |
| nós | lemos |
| eles / elas / vocês | leem |
Przykłady – odmiana czasownika ler w języku portugalskim:
- Leio antes de dormir. – Czytam przed snem.
- Lemos o jornal de manhã. – Czytamy gazetę rano.
Trazer – przynosić
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | trago |
| tu | trazes |
| ele / ela / você | traz |
| nós | trazemos |
| eles / elas / vocês | trazem |
Przykłady – odmiana czasownika trazer w języku portugalskim:
- Trago o almoço de casa. – Przynoszę obiad z domu.
- Ela traz café para o escritório. – Ona przynosi kawę do biura.
Perder – gubić, tracić
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | perco |
| tu | perdes |
| ele / ela / você | perde |
| nós | perdemos |
| eles / elas / vocês | perdem |
Przykłady – odmiana czasownika perder w języku portugalskim:
- Perco sempre as chaves. – Zawsze gubię klucze.
- Perdemos muito tempo no trânsito. – Tracimy dużo czasu w korkach.
Ouvir – słyszeć
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | perco |
| tu | perdes |
| ele / ela / você | perde |
| nós | perdemos |
| eles / elas / vocês | perdem |
Przykłady – odmiana czasownika ouvir w języku portugalskim:
- Não ouço nada. – Nic nie słyszę.
- Ouvimos música todos os dias. – Słuchamy muzyki codziennie.
Pedir – prosić
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | peço |
| tu | pedes |
| ele / ela / você | pede |
| nós | pedimos |
| eles / elas / vocês | pedem |
Przykłady – odmiana czasownika pedir w języku portugalskim:
- Peço um café. – Proszę o kawę.
- Eles pedem ajuda ao professor. – Oni proszą nauczyciela o pomoc.
Czasowniki nieregularne w języku portugalskim ze zmianą samogłoski w formie eu
W części czasowników zakończonych na -ir nieregularność pojawia się w pierwszej osobie liczby pojedynczej. W formie eu samogłoska e może zmienić się w i:
- preferir – prefiro (woleć),
- vestir – visto (ubierać),
- seguir – sigo (podążać),
- conseguir – consigo (zdołać, dać radę),
- sentir – sinto (czuć),
- repetir – repito (powtarzać),
- servir – sirvo (służyć, podawać).
Pozostałe najczęściej używane formy zachowują samogłoskę widoczną w bezokoliczniku.
Preferir – woleć
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | prefiro |
| tu | preferes |
| ele / ela / você | prefere |
| nós | preferimos |
| eles / elas / vocês | preferem |
Przykłady – odmiana czasownika preferir w języku portugalskim:
- Prefiro chá a café. – Wolę herbatę od kawy.
- Eles preferem ficar em casa. – Oni wolą zostać w domu.
Vestir – ubierać
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | visto |
| tu | vestes |
| ele / ela / você | veste |
| nós | vestimos |
| eles / elas / vocês | vestem |
Przykłady – odmiana czasownika vestir w języku portugalskim:
- Visto uma camisa branca. – Zakładam białą koszulę.
- Ela veste o casaco antes de sair. – Ona zakłada płaszcz przed wyjściem.
Seguir – podążać
| Osoba | Odmiana |
|---|---|
| eu | sigo |
| tu | segues |
| ele / ela / você | segue |
| nós | seguimos |
| eles / elas / vocês | seguem |
Przykłady – odmiana czasownika seguir w języku portugalskim:
- Sigo esta rua até ao centro. – Idę tą ulicą aż do centrum.
- Seguimos as instruções do professor. – Postępujemy zgodnie z instrukcjami nauczyciela.
Czasowniki nieregularne w języku portugalskim – ćwiczenia
Ćwiczenie 1
Uzupełnij zdania właściwą formą czasownika podanego w nawiasie.
Ćwiczenie 2
Popraw błędy w poniższych zdaniach. Wpisz całe poprawne zdanie.
Ćwiczenie 3
Przetłumacz zdania na język portugalski.
Czasowniki nieregularne po portugalsku – od czego zacząć?
Od czego zacząć naukę portugalskiego? Na początek wybierz kilka czasowników, których naprawdę potrzebujesz – na przykład ser, estar, ter, ir i fazer – i zacznij układać z nimi własne zdania.
Powiedz, kim jesteś, co masz, dokąd idziesz albo co dziś robisz. Im częściej będziesz używać tych form w zwykłych zdaniach, tym szybciej sou, tenho, vou czy faço przestaną wyglądać jak wyjątki do wykucia, a zaczną po prostu brzmieć naturalnie.
